Anh hùng liệt sĩ Đỗ Như Dạy - Người đội trưởng công an gan dạ, anh hùng

Gần 60 năm đã trôi qua nhưng mỗi khi nhắc về tấm gương chiến đấu, hy sinh anh dũng của Anh hùng liệt sĩ Công an nhân dân Đỗ Như Dạy, nguyên Trưởng Công an huyện Tuy Hòa I, Đội trưởng Đội Công an xung phong, trong lòng những người đồng đội của ông và cán bộ, chiến sĩ Công an Phú Yên hôm nay lại trào dâng niềm xúc động, tự hào. Sự kiên trung bất khuất, mưu trí, dũng cảm, tài tình, phẩm chất đạo đức cao đẹp, tấm lòng yêu thương nhân ái của Anh hùng liệt sĩ Công an nhân dân Đỗ Như Dạy mãi mãi là tấm gương sáng cho lớp lớp thế hệ Công an nhân dân hôm nay học tập và noi theo.

 


Giữa những ngày tháng tư lịch sử, chúng tôi cùng ông Nguyễn Ngọc Liên, nguyên cán bộ Văn phòng Ty Công an Phú Yên; ông Trần Ngọc Mỹ, nguyên Trạm trưởng Trạm liên lạc trinh sát Ty Công an Phú Yên, cùng nhiều đồng đội khác… đã trở về thăm lại xã Hòa Xuân Tây (huyện Đông Hòa), quê hương của Anh hùng liệt sĩ Công an nhân dân Đỗ Như Dạy - người Đội trưởng Đội Công an xung phong (CAXP) năm xưa. Hơn 60 năm đã trôi qua, một quãng thời gian khá dài so với đời người nhưng ông Nguyễn Ngọc Liên vẫn không thể nào quên được những kỷ niệm sâu sắc về một thời chiến đấu gian khổ, hào hùng; đặc biệt là những kỷ niệm, tình cảm thân thương của ông với Anh hùng liệt sĩ Đỗ Như Dạy. Con đường nhỏ dẫn chúng tôi vào ngôi nhà thờ họ Đỗ rợp mát bóng cây xanh. Anh Đỗ Giải Phóng, con trai út của anh hùng liệt sĩ, mừng vui, xúc động khi gặp lại ông Nguyễn Ngọc Liên. Thành kính thắp nén hương thơm lên bàn thờ Anh hùng liệt sĩ Đỗ Như Dạy và nghe những câu chuyện kể về người đội trưởng Đội CAXP, lòng chúng tôi trào dâng niềm tự hào, khâm phục.

MƯU TRÍ, DŨNG CẢM

 

Anh hùng liệt sĩ Công an nhân dân Đỗ Như Dạy sinh năm 1917 ở xã Hòa Xuân, huyện Tuy Hòa (nay là xã Hòa Xuân Tây, huyện Đông Hòa) trong một gia đình nông dân yêu nước. Ngay từ nhỏ, đồng chí Đỗ Như Dạy là một người hiếu học và học rất giỏi, đã từng đậu bằng đip-lom lúc bấy giờ. Là một thanh niên trí thức, với tâm huyết của tuổi trẻ, anh đã xin đi dạy học ở trường Bàn Nham lúc ấy. Sau đó, được giác ngộ lý tưởng, đồng chí đã tham gia hoạt động cách mạng, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương nay là Đảng Cộng sản Việt Nam, làm Bí thư Chi bộ thôn Thạch Bàn. Với tư chất thông minh, trí tuệ, đầy bản lĩnh, mưu trí, dũng cảm, năm 1947, đồng chí Đỗ Như Dạy được lãnh đạo Ty Công an Phú Yên tuyển chọn vào lực lượng Công an nhân dân, được giao nhiệm vụ làm Đội trưởng Biệt động đội, sau đổi tên thành Đội CAXP. Lúc mới thành lập, đội chỉ có 15 đồng chí, sau phát triển lên thành 30 đồng chí. Đội CAXP đều là những đồng chí giỏi võ nghệ, mưu trí, dũng cảm và rất gan dạ, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì sự nghiệp cách mạng. Những trận đánh “xuất quỷ nhập thần” của Đội CAXP lúc ấy làm cho bọn địch vô cùng hoang mang, lo sợ. Dưới sự chỉ huy mưu trí, tài tình của đồng chí đội trưởng Đỗ Như Dạy, Đội CAXP đã liên tiếp lập nhiều chiến công xuất sắc.

 

Đầu tháng 3/1948, thông qua cơ sở cung cấp, đồng chí Đỗ Như Dạy đã chỉ đạo lực lượng CAXP nắm được tình hình hoạt động của bọn hội tề ở Hòa Xuân thường xuyên tụ họp ở nhà tên phó tổng hội tề. Đồng chí đã chỉ đạo cho một người làm cơ sở bí mật của lực lượng CAXP ném lựu đạn vào nhà tên phó tổng hội tề khi bọn chúng đang họp; tiêu diệt tên chánh tổng và làm nhiều tên khác bị thương. Bọn Pháp phải đưa chúng vào Nha Trang cấp cứu.

 

Cũng trong tháng 3/1948, dưới sự chỉ huy trực tiếp của đồng chí Đỗ Như Dạy, Đội CAXP đã tổ chức nhiều trận đánh tiêu diệt bọn tề ngụy như: ném lựu đạn vào trụ sở phát căn cước của địch. Đội CAXP đã phối hợp với du kích xã Hòa Xuân phá âm mưu lập chợ Núi Hiềm bằng cách ném lựu đạn vào chợ khi dân chúng chưa đến, làm cho dân không dám họp chợ. Tháng 5/1948, dưới sự chỉ đạo sắc bén của đồng chí Đỗ Như Dạy, Đội CAXP đã bắt, tiêu diệt nhiều tên tề điệp nguy hiểm. Việc bắt và tiêu diệt các đối tượng ác ôn, tề ngụy này đã gây tiếng vang lớn, làm cho bọn địch hoang mang lo sợ đồng thời tạo khí thế phong trào cách mạng của quần chúng nhân dân ở địa phương.

 

Tháng 10/1949, dựa vào nguồn tin của nhân dân cung cấp, đồng chí Đỗ Như Dạy đã trực tiếp chỉ huy, bố trí lực lượng trinh sát theo dõi, nắm được các hoạt động do thám của bọn tề ngụy tại địa phương; nắm được một số đối tượng thường ra vào đồn địch ở núi Hiềm, xã Hòa Xuân. Sau đó, đồng chí đã chỉ đạo lực lượng trinh sát bí mật đột nhập khám xét nhà đối tượng có nhiều biểu hiện nghi vấn trú ở thôn Nam Bình, xã Hòa Xuân; qua đó thu được nhiều tài liệu phản động liên quan đến tổ chức Việt Nam Quốc dân đảng, trong đó có danh sách 127 tên nhận làm việc cho Pháp. Nhờ đó, Đội CAXP phối hợp với lực lượng công an xã Hòa Xuân bắt được 127 đối tượng chỉ điểm, thám báo cho giặc Pháp; bóc gỡ toàn bộ tổ chức phản động này.

 

Anh Đỗ Giải Phóng, con trai út của Anh hùng liệt sĩ Công an nhân dân Đỗ Như Dạy, cho biết: “Việc bóc gỡ toàn bộ mạng lưới Việt gian ở núi Hiềm thuộc xã Hòa Xuân thắng lợi cũng là lúc tôi cất tiếng khóc chào đời. Có thể nói chiến công ở núi Hiềm là một kỷ niệm sâu sắc nhất của ba tôi trong những năm tháng chiến đấu gian khổ, ác liệt. Để ghi nhớ mãi về chiến công này, ông đã đặt tên cho tôi khi vừa mới chào đời là Đỗ Giải Phóng, thể hiện niềm tin tưởng, lạc quan vào tương lai tươi sáng của cách mạng”.

 

Đại tá Nguyễn Nhất Tâm, Phó giám đốc Công an Phú Yên, và thân nhân gia đình liệt sĩ Đỗ Như Dạy tại lễ tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Anh hùng liệt sĩ Đỗ Như Dạy - ẢNH: L.QUỲNH

 

KHÔNG KHUẤT PHỤC TRƯỚC KẺ THÙ

 

Với tinh thần dũng cảm, mưu trí liên tục tiến công địch, Đội CAXP dưới sự chỉ đạo sắc bén, mưu lược của đồng chí Đỗ Như Dạy đã bắt, tiêu diệt nhiều tên tề điệp nguy hiểm. Ngày 20/9/1954, khi đang trên đường đi công tác, đồng chí Đỗ Như Dạy bị địch bắt. Trước đòn tra tấn dã man của quân thù, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cộng sản. Ông Trần Ngọc Mỹ, một trong những người đồng đội của Anh hùng liệt sĩ Đỗ Như Dạy, xúc động nói: “Nhớ về đồng chí Đỗ Như Dạy, ấn tượng sâu sắc nhất của tôi đó là một đội trưởng Đội CAXP đầy bản lĩnh, thông minh, gan dạ và tràn đầy tinh thần lạc quan cách mạng. Với phẩm chất kiên cường, dũng cảm của người chiến sĩ cộng sản, trong giây phút nguy hiểm đến tính mạng nhưng anh vẫn một lòng son sắt với Đảng, với cách mạng. Mặc dù bị bọn địch tra tấn rất dã man, nhưng anh vẫn lạc quan tin tưởng, hát vang những bài ca cách mạng ca ngợi Đảng, Bác Hồ. Mãi mãi trong cuộc đời này, chúng tôi không bao giờ quên anh”.

 

Sau một thời gian dùng mọi cực hình tra tấn vẫn không khuất phục được người đội trưởng Đội CAXP, ngày 20/10/1954, bọn địch đã chôn sống đồng chí tại Soi Bợm thuộc thôn Nam Bình, xã Hòa Xuân. Đồng chí hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại bao ước mơ, hoài bão; niềm tiếc thương không nguôi cho đồng đội và nhân dân Phú Yên.

 

Ông Nguyễn Ngọc Liên xúc động kể lại: “Trong suốt quá trình công tác, chiến đấu ở Công an Biệt động đội, đồng chí Đỗ Như Dạy như một người anh cả, chăm sóc, dạy dỗ chúng tôi như những đứa em trong gia đình. Thời kỳ đó, lương thực vô cùng thiếu thốn, có lúc mấy ngày liền không có cái gì ăn, anh liền về nhà mang gạo ra cho anh em ăn. Anh hỏi: Các đồng chí ăn có no không? Chúng tôi đều nói: Thưa anh no ạ!, ai cũng phấn khởi. Đó là kỷ niệm mà tôi rất cảm động, không bao giờ quên được”.

 

Đồng chí Nguyễn Duy Luân, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên, tâm sự: “Trong suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp, đồng chí Đỗ Như Dạy là người chỉ huy Công an Biệt động đội có nhiều thành tích. Đồng chí Đỗ Như Dạy là người gan dạ, dũng cảm, hoạt bát, linh hoạt, miệng nói tay làm, chân đi, chuyện gì khó luôn luôn nhận về mình. Do đó anh em, nhân dân ở xã Hòa Xuân, xung quanh núi Hiềm đều thương mến đồng chí Đỗ Như Dạy”.

 

Trong một văn thư đề ngày 7/4/2008, nhân dịp gặp mặt các cán bộ chủ chốt Ty Công an Phú Yên trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp tại Nha Trang, đồng chí Lê Văn Đại, nguyên Trưởng ty Công an Phú Yên, nguyên Phó ban An ninh Liên khu V trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đã nhận xét: Đồng chí Đỗ Như Dạy xứng đáng được đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

 

Tự hào về người cha thân yêu của mình, anh Đỗ Giải Phóng xúc động bày tỏ: “Qua những lời kể của mẹ, của những người cô, tôi càng kính phục cha mình, một con người quá đỗi gan dạ, yêu thương mọi người, sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc. Tôi có một suy nghĩ là mình phải sống như thế nào để xứng đáng với sự hy sinh của người cha kính yêu và các thế hệ cha anh đi trước”. Với những thành tích và công lao đóng góp to lớn của đồng chí Đỗ Như Dạy trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đồng chí đã được Đảng, Nhà nước truy tặng các phần thưởng cao quý: Huân chương Kháng chiến hạng nhất; Huân chương Độc lập hạng ba. Ngày 2/2/2015, liệt sĩ Đỗ Như Dạy đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Tấm gương hy sinh anh dũng của đồng chí Đỗ Như Dạy là một bản anh hùng ca cách mạng, góp phần tô thắm những trang sử vàng truyền thống của lực lượng công an Phú Yên. Thế hệ cán bộ, chiến sĩ công an Phú Yên hôm nay nguyện noi gương Anh hùng liệt sĩ Đỗ Như Dạy, ra sức học tập, chiến đấu hoàn thành tâm nguyện của thế hệ cha anh đi trước, hết lòng vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân.

Bài viết liên quan